RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH – KHI NÃO BỊ “BỎ ĐÓI” KHÍ HUYẾT
Cô bác anh chị thương mến,
Trong phòng khám, em thường gặp những người đến với triệu chứng: “Em chóng mặt, đứng lên là quay, ngồi xuống cũng thấy đầu nặng lắm…”
Cô bác ơi, rối loạn tiền đình không đơn thuần chỉ là cảm giác chóng mặt, choáng váng.
Đó là biểu hiện khi não bộ – cơ quan chủ thần minh – bắt đầu kêu cứu vì thiếu máu, thiếu khí, thiếu dưỡng. Khiến các hệ thống thăng bằng, định vị và điều khiển cơ thể trở nên rối loạn, bất ổn.
Y học cổ truyền nhìn nhận rối loạn tiền đình là hậu quả của:
- Hư huyết – máu không đủ nuôi não
- Hư khí – khí không đủ đẩy máu lên não
- Đàm trọc – chất nhầy tắc nghẽn
- Gan phong nội động – gió Gan thổi lên não
- Thận tủy hư tổn – tủy không đủ nuôi não
- Tắc nghẽn mạch não – máu không lưu thông
Muốn điều trị tận gốc – không thể chỉ làm dịu triệu chứng, mà phải:
- Nuôi lại khí huyết
- Thông lại mạch não
- Phục hồi lại ba tạng gốc: Tỳ – Thận – Gan
I. RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH LÀ GÌ?
Cô bác ơi, em giải thích đơn giản nhé:
Rối loạn tiền đình là tình trạng não bộ không còn nhận được tín hiệu ổn định từ:
- Hệ tai trong (tiền đình)
- Hoặc máu – khí lên não không đủ
→ Khiến mắt – tai – não không thể phối hợp đồng bộ.
Người bệnh cảm thấy:
- Chóng mặt
- Xoay tròn (như trần nhà quay)
- Choáng váng
- Mất phương hướng
- Mệt mỏi
Tóm lại:
Khi não thiếu máu, thiếu khí, thiếu tủy,
thì Thần không yên, Tâm không định – sinh rối loạn.
II. TRIỆU CHỨNG PHỔ BIẾN – KHÔNG CHỈ LÀ HOA MẮT
Cô bác ơi, rối loạn tiền đình có nhiều biểu hiện, không chỉ chóng mặt:
-
Chóng mặt – đầu quay xoay tròn
- Như trần nhà quay
- Hoặc như người đang quay
-
Mất thăng bằng, đứng không vững
- Đi như người say
- Sợ té ngã
-
Buồn nôn, ù tai, sợ âm thanh lớn
- Tai ù như có ve kêu
- Nghe âm thanh lớn thấy khó chịu
-
Đau đầu – nặng đầu – đầu căng như đội mũ
- Đầu nặng như chịu áp lực
- Hoặc đau âm ỉ
-
Mắt mờ, nhìn không rõ
- Mắt như có màn che
- Khó tập trung nhìn
-
Mệt mỏi, lo âu, rối loạn giấc ngủ
- Mệt không lý do
- Lo âu khi bị chóng mặt
- Ngủ không sâu
-
Cảm giác như “não thiếu điện”
- Làm việc kém tập trung
- Hay quên
- Trí óc mờ đục
Em có một bệnh nhân – chị giáo viên – bị chóng mặt mỗi khi đứng lên. Chị đi khám nhiều nơi, uống thuốc mãi không khỏi. Khi em khám, em thấy chị Khí Huyết hư, não thiếu máu nuôi. Em bổ Khí Huyết, dưỡng não cho chị. 2 tháng sau chị đỡ hẳn, không còn chóng mặt nữa.
III. NGUYÊN NHÂN THEO ĐÔNG Y & TÂY Y
Tây y chỉ ra các yếu tố:
- Viêm dây thần kinh tiền đình
- Thiểu năng tuần hoàn não – máu lên não kém
- Thoái hóa đốt sống cổ – chèn ép mạch máu
- Stress – rối loạn thần kinh thực vật
Đông y quy về các gốc sâu xa hơn:
1. Khí Huyết hư → Não thiếu “nhiên liệu”
Não cần máu và khí để hoạt động. Khi Khí Huyết hư:
- Máu không đủ nuôi não
- Khí không đủ đẩy máu lên não → Thần trí không vững → chóng mặt
Hay gặp ở:
- Người sau ốm
- Phụ nữ sau sinh
- Người ăn uống kém
- Người mất ngủ lâu ngày
2. Đàm Trọc tích tụ → Mạch não bị nghẽn
Khi Tỳ Vị yếu, vận hóa kém → sinh Đàm (chất nhầy).
Đàm tích lũy → tắc nghẽn mạch máu → máu không lên não được → đầu nặng, hoa mắt.
Biểu hiện:
- Đầu nặng nề
- Ngực tức
- Đàm nhiều
- Người béo phì
Hay gặp ở:
- Người ăn nhiều dầu mỡ
- Người béo phì
- Người ít vận động
3. Gan phong nội động → Chóng mặt kiểu xoay
Khi Gan khí uất kết lâu ngày → hóa hỏa → sinh phong (gió trong cơ thể).
Phong là tà khí có tính chất động, đột ngột. Khi Gan phong nội động → gió thổi lên não → chóng mặt đột ngột, dữ dội.
Biểu hiện:
- Chóng mặt đột ngột, dữ dội
- Đầu quay xoay tròn
- Nhức đầu kịch phát
- Mặt đỏ, mắt đỏ
- Dễ nóng giận
Hay gặp ở:
- Người huyết áp cao
- Người căng thẳng, stress
- Người dễ tức giận
4. Thận hư – Tủy kém → Não là “biển của tủy”
Theo Đông y: “Não vi tủy chi hải” – Não là biển của tủy.
Thận sinh tủy. Khi Thận hư → tủy không đủ sinh → não không được nuôi → trí giảm, thần hư.
Biểu hiện:
- Chóng mặt nhẹ, kéo dài
- Hay quên
- Lưng gối yếu
- Tóc bạc sớm, rụng nhiều
- Ù tai, nghe kém
Hay gặp ở:
- Người trung niên, cao tuổi
- Người thức khuya lâu năm
- Người làm việc quá sức
5. Tỳ hư sinh đàm → Khí Huyết không hóa sinh
Tỳ là “gốc của Hậu Thiên” – nguồn sinh Khí Huyết.
Khi Tỳ hư:
- Vận hóa kém
- Sinh Đàm
- Khí Huyết không đủ sinh → Thần bất an, người mệt, chóng mặt
Biểu hiện:
- Chóng mặt nhẹ, mệt mỏi
- Ăn không ngon
- Đầy bụng, tiêu hóa kém
- Phân lỏng
- Da xanh, môi nhợt
IV. KHI NÃO KHÔNG ĐƯỢC NUÔI ĐỦ – CÁC BỆNH KHÁC SẼ THEO SAU
Cô bác ơi, nếu rối loạn tiền đình không được điều trị đúng gốc, não bộ tiếp tục bị “bỏ đói” Khí Huyết, sẽ dẫn đến:
-
Hay quên, giảm trí nhớ
- Quên tên người quen
- Quên đồ vật để đâu
- Mất tập trung
-
Tối sầm mặt khi đứng dậy – choáng váng
- Huyết áp tụt
- Máu không kịp lên não
-
Mất ngủ, rối loạn giấc ngủ
- Khó vào giấc
- Ngủ nông, hay giật mình
- Sáng dậy vẫn mệt
-
Tê bì chân tay, lạnh đầu chi
- Máu không nuôi tứ chi
- Tay chân lạnh, tê
-
Giảm hiệu suất công việc, kém minh mẫn
- Làm việc chậm
- Mắc nhiều sai sót
- Không còn nhanh nhẹn
Cô bác ơi, những biểu hiện này thường bị bỏ qua – nhưng lại là lời thì thầm đầu tiên của não bộ đang bị “bỏ đói” Khí Huyết.
V. KHÔNG CHỮA – SẼ RA SAO?
Cô bác ơi, em muốn cô bác hiểu rõ hậu quả nếu không điều trị:
-
Nguy cơ té ngã – đột quỵ nhỏ – chấn thương
- Đặc biệt người cao tuổi, té ngã rất nguy hiểm
-
Mất tự chủ cơ thể → Dễ gây tai nạn
- Khi lái xe, đi cầu thang…
-
Lão hóa não sớm – Suy giảm trí nhớ nặng
- Não không được nuôi đủ → thoái hóa sớm
-
Dễ mắc rối loạn lo âu – trầm cảm
- Chóng mặt kéo dài → lo sợ, lo âu
-
Rối loạn mạch máu, tim mạch
- Huyết áp không ổn định
-
Chất lượng sống giảm rõ rệt
- Không dám đi xa
- Không dám vận động
- Sợ té ngã
VI. ĐIỀU TRỊ VÀ DƯỠNG SINH ĐÚNG GỐC – ĐỂ KHÔNG TÁI PHÁT
Cô bác ơi, bây giờ em sẽ hướng dẫn cô bác cách điều trị và dưỡng sinh đúng gốc nhé.
1. BỔ KHÍ – HOẠT HUYẾT – THÔNG MẠCH NÃO
Nguyên lý:
- Bổ Khí Huyết để có “nhiên liệu”
- Hoạt huyết để máu lưu thông
- Thông mạch não để máu lên não dễ dàng
Phương pháp:
Sử dụng các bài thuốc cổ phương như:
- Bổ Dương Hoàn Ngũ Vị: Bổ Khí, hoạt huyết
- Hoạt Huyết Dưỡng Não: Thông mạch, dưỡng não
- Dưỡng Tâm An Thần: An thần, cải thiện giấc ngủ
Tác dụng:
- Máu lên não tốt hơn
- Giảm đau đầu, giảm chóng mặt
- Sáng tinh thần, tỉnh táo hơn
2. DƯỠNG BA TẠNG GỐC: TỲ – THẬN – GAN
Cô bác ơi, đây là điều rất quan trọng:
Tỳ: Nguồn tạo Khí Huyết
- Tỳ khỏe → Khí Huyết đủ → não được nuôi
Cách dưỡng:
- Ăn đúng giờ, ăn ấm, ăn mềm
- Cháo dưỡng Tỳ: Ý dĩ + đậu đỏ + hoài sơn
- Tránh ăn lạnh, ăn quá no
Thận: Sinh tủy, nuôi não
- Thận khỏe → tủy đủ → não sáng
Cách dưỡng:
- Ngủ sớm trước 23h
- Chườm ấm lưng, vùng Thận
- Ăn: hạt sen, long nhãn, kỷ tử, hạt sen
Gan: Điều tiết Khí – Thần – Huyết
- Gan khỏe → Khí lưu thông → Huyết đi lên não tốt
Cách dưỡng:
- Giữ tâm thư thái, không tức giận
- Trà hoa cúc – kỷ tử
- Xoa gan vùng sườn phải mỗi tối
Khi 3 tạng này điều hòa:
- Thần minh sáng
- Trí nhớ mạnh
- Đầu nhẹ – thân vững
3. ĐIỀU KHÍ – DƯỠNG THẦN – NGỦ ĐÚNG GIỜ
Não phục hồi mạnh nhất từ 22h đến 2h sáng.
Đây là khung giờ vàng:
- 23h-1h: Gan kinh vận hành
- 1h-3h: Đởm kinh vận hành
Nếu thức khuya → Gan không nghỉ → Huyết không được tàng → não không phục hồi.
Giấc ngủ sâu là thuốc bổ lớn nhất cho thần kinh trung ương.
Cách ngủ tốt:
- Đi ngủ trước 22h30
- Ngủ trong tối hoàn toàn
- Ngủ đủ 7-8 giờ
4. GIẢI PHÓNG CỔ VAI GÁY MỖI NGÀY
Lý do:
Thoái hóa đốt sống cổ → chèn ép mạch máu → máu không lên não được → chóng mặt.
Bài tập đơn giản:
A. Xoay cổ:
- Xoay chậm rãi sang phải 10 vòng
- Xoay chậm rãi sang trái 10 vòng
- Mỗi ngày 2-3 lần
B. Vươn vai:
- Nâng vai lên, hạ xuống 20 lần
- Xoay vai trước sau 20 lần
C. Kéo giãn vùng gáy:
- Cúi đầu về phía trước, giữ 10 giây
- Nghiêng sang phải, giữ 10 giây
- Nghiêng sang trái, giữ 10 giây
D. Xoa bóp huyệt:
- Phong Trì: Sau gáy, hai bên
- Bách Hội: Đỉnh đầu
- An Miên: Sau tai
Mỗi huyệt xoa 3-5 phút.
5. TRÁNH CÁC YẾU TỐ GÂY KÍCH THÍCH
Giảm hoặc bỏ hẳn:
- Cà phê: Kích thích thần kinh
- Nước đá: Tổn Tỳ Dương
- Bia rượu: Sinh Đàm Nhiệt
- Thuốc lá: Tắc mạch máu
Hạn chế:
- Tiếng ồn lớn
- Đèn mạnh vào ban đêm
- Màn hình điện thoại trước khi ngủ
VII. PHỤC HỒI RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH TẠI TÂM ĐẠO Y QUÁN
Cô bác ơi, tại Tâm Đạo Y Quán, em điều trị rối loạn tiền đình theo hướng:
1. Chẩn mạch tạng phủ – Nhận diện thể bệnh:
- Khí Huyết hư?
- Đàm Trọc?
- Gan phong nội động?
- Thận tủy hư?
2. Bốc thuốc phù hợp:
- Bổ Khí Huyết
- Hoạt huyết thông mạch
- Hóa Đàm, giáng Đàm
- Bổ Thận, ích Tủy
3. Châm cứu phối hợp:
- Châm đầu: Bách Hội, Thái Dương
- Châm cổ: Phong Trì, Phong Phủ
- Châm tay chân: Hợp Cốc, Túc Tam Lý
4. Dưỡng sinh đầu – cổ – thở thiền:
- Hướng dẫn bài tập cổ vai gáy
- Hướng dẫn thở thiền tĩnh trí
- Hướng dẫn xoa bóp huyệt tại nhà
5. Tư vấn ăn uống – ngủ nghỉ – vận động:
- Ăn gì để bổ Khí Huyết
- Ngủ sao cho đúng giờ sinh học
- Vận động thế nào phù hợp
Thời gian điều trị:
- Tối thiểu 1-2 tháng để ổn định Khí Huyết
- Duy trì lâu dài để không tái phát
VIII. LỜI NHẮN CUỐI
Cô bác anh chị thương mến,
Nếu cô bác đang bị:
- Chóng mặt kéo dài, tái đi tái lại
- Đau đầu, mệt mỏi, mất ngủ kinh niên
- Giảm trí nhớ, hay quên, đầu nặng
- Hoặc mới chỉ xuất hiện triệu chứng nhẹ nhưng có nguy cơ
Xin cô bác đừng chủ quan.
Rối loạn tiền đình là tấm gương phản chiếu:
- Tạng phủ suy
- Não thiếu dưỡng
- Thần không vững
Và điều trị càng sớm, càng dễ khỏi, không để lại hậu quả.
Nếu đọc đến đây, cô bác thấy bài viết này chạm đến điều mình đang trải qua – xin để lại một dòng:
“Tôi đã đọc.”
“Tôi đang học cách nuôi lại Khí Huyết cho não.”
“Tôi sẽ bắt đầu từ giấc ngủ tối nay.”
Mỗi dòng chia sẻ của cô bác sẽ giúp lan tỏa hiểu biết đúng và nâng đỡ thêm những người đang âm thầm chịu đựng cơn choáng, cơn mệt, cơn đau đầu không lời.
“Não khỏe thì thần minh.
Thần minh thì thân vững.
Thân vững thì mệnh bền.”
Thương mến,
Thu Phong – Tâm Đạo Y Quán
Y học cổ truyền – Dưỡng sinh – Dinh dưỡng lâm sàng
